Anasayfa İletişim Site Haritası
 
1 Aralık Dünya Aids Günü ile ilgili Enfeksiyon hastalıkları Anabilimdalı Öğretim üyesi Yrd.Doç.Dr. Seyit Ali BÜYÜKTUNA'nın mesajı.

 1 ARALIK DÜNYA AİDS GÜNÜ

Günümüzde AIDS dünya genelinde önemli sağlık sorunlarından birisidir. İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde cinsel tercihi homoseksüel olan erkeklerde tanımlanmıştır. 1983 yılında AIDS’e neden olan virüs HIV (İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü, Human Immunodeficiency Virus) izole edilmiştir. Bu virüs vücudun savunma gücünü zayıflatmakta, yıkmakta ve normal koşullarda tedavi edilebilen hastalıklar, savunma gücü yetersiz kaldığından tedavi edilememektedir.

DÜNYADA HIV/AIDS

DSÖ, (Dünya Sağlık Örgütü) Temmuz 2017 verilerine göre dünyada 36,7 milyon HIV infekte kişi olduğunu ve hastalığın tanımlandığı 1981 yılından beri 35 milyon kişinin hayatını bu hastalıktan kaybettiğini bildirmektedir. Bu kadar çok kişinin etkilendiği HIV/AIDS hastalığı, günümüzde korunması, tedavisi ve aşısı için üzerinde en fazla araştırma yapılan hastalıklardan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunu dikkate alan tıp dünyası ve sivil toplum örgütleri, toplumu bilgilendirmek, bulaşma ve korunma yollarını öğretmek amacı ile faaliyetler düzenlemeye başlamışlar, 1988 yılında farkındalığı arttırmak adına 1 Aralık gününü ‘’Dünya AIDS Günü’’ olarak ilan etmişlerdir. Her yıl 1 Aralıkta basın aracılığı ile konuya dikkat çekilmeye çalışılmaktadır. Özellikle son yıllarda HIV/AIDS epidemisini 2030 yılına kadar sonlandırmak için  hastaların en az  %90’nına ulaşmak, bunların en az %90’lık kısmını tedavi edebilmek, tedavi alan hastaların %90’da viral basklanma sağlamak ana hedef olmuştur.

HIV/AIDS ile yaşayanlar

Toplam:                            36.7 (30.8 – 42,9) milyon

Erişkin:                             34.5 (28.8 - 40.2) milyon

Kadın:                               17.8 (15.4 - 20.3) milyon

15 yaş altı çocuklar:         2.1 (1.7 - 2.6) milyon

2016 yılında HIV enfekte yeni vakalar

Toplam:                             1.8 (1.6 - 2.1) milyon

Erişkin:                              1.7 (1.4 - 1.9) milyon

 

TÜRKİYE’DE HIV/AIDS:

Ülkemizdede dünyada olduğu gibi HIV/AIDS önemli bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye’nin son yıllarda HIV infeksiyonu görülme durumuna göre olgu sayısı %20’den fazla artan ülkeler grubuna girdiği görülmektedir. Türkiye’deki HIV/AIDS olgu sayısı diğer Avrupa ülkelerine göre daha düşük olmakla birlikte, son 4 yılda artan sayıda yeni olguların eklenmesi dikkat çekicidir. 2004-2014 yılları arasına bakıldığında Türkiye’de HIV infekte olguların % 467 oranında arttığı görülmektedir. Ülkemizde, 1985 yılından 31 Aralık 2016 tarihine kadar doğrulaması yapılan 13.158 HIV (+) kişi ve 1.537 AIDS vakası mevcuttur. Vakaların % 78,2’si erkek, % 21,8’i kadın olup % 15,1’i yabancı uyruklu kişilerden oluşmaktadır. Vakaların en fazla görüldüğü yaş grubu 30-34 ve 25-29 yaş grubudur.

Bulaş yoluna göre dağılımına bakıldığında, vakaların % 49,8’inin cinsel yolla bulaşmakta olduğu, cinsel yolla bulaştığı bildirilen bu vakaların 2/3’ünün bulaşma yolunun heteroseksüel cinsel ilişki olduğu bilinmektedir.  Ayrıca, vakaların %1,5’inin bulaşma yolu damar içi madde kullanımı olup % 46,7’sinin bulaş yolu bilinmemektedir.

2016 yılı içinde ise 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla 2470 HIV (+) ve 103 AIDS vakası  olmak üzere toplam 2573 vaka doğrulama testi pozitif tespit edilerek bildirilmiştir.

Bildirimi yapılan vakaların % 84,8’i erkek, % 15,2’si ise kadındır.  Vakaların %12,2’si yabancı uyrukludur. 2016 yılında bildirimi yapılan vakalardan 25-29  yaş grubu, diğer yaş gruplarına göre daha fazla sayıda bildirilmiştir. Yıllar itibarıyla hastalık trendinde artış izlenmektedir. 2011 yılında HIV pozitif kişi sayısı 661 iken, 2016 yılında bu sayı dört katından daha fazla artış göstererek  HIV pozitif kişi sayısı 2470 olmuştur.

Yıllar

HIV (+)

AIDS

TOPLAM

ÖLÜM

2012

986

97

1083

41

2013

1309

102

1411

28

2014

1894

137

2031

18

2015

2151

119

2270

13

2016

2470

103

2573

9

TOPLAM

8810

558

9368

109

 

Hasta sayısındaki artışın sebebleri incelendiğinde; hastalık ile ilgili farkındalığın düşük olması, medya katılımının yetersiz olması, nüfusun genç olması ve nüfus hareketliliği, kayıtsız sex işçilerinin artması, damar içi uyuşturucu kullanımında artış olması vb sayılabilir.

BULAŞ YOLLARI: Hastalık; korunmasız cinsel temas, ortak paylaşılan enjektörler, damar içi madde kullanımı, gebelik ve doğum sırasında anneden bebeğe ve kan transfüzyonu gibi nedenlerle bulaşabilmektedir. Bu geçiş yolları nedeni ile HIV enfeksiyonu, erişkinlerin yanı sıra, tüm yaş gruplarında görülebilmektedir.

En sık bulaş yolu cinsel yolla bulaştır. HIV, korunmasız (kondom, prezervatif kullanmadan) olarak yapılan vajinal, oral, anal, her türlü cinsel temas ile bulaşabilmektedir. HIV infekte bir kişi ile sayısal olarak tek bir korunmasız cinsel temasda bile bulaş mümkündür. Cinsel temas sayısı arttıkça bulaş riski artmaktadır.

HIV NASIL BULAŞMAZ? Aynı ev, işyeri ve odada bulunmak, tokalaşma, el sıkışma, dokunma, sosyal tip öpüşme, telefon kulaklığı, kapı tokmağı, giysislerin ortak kullanımı, sigara paylaşma, tabak,çatal,kaşık,bıçak, bardak paylaşma, yüzme havuzu, banyo, sauna, tuvalet paylaşımı, göz yaşı, ter ve tükrük ile, sinek, sivrisinek, böcek sokması ile bulaş olmamaktadır.

KORUNMA: Tüm enfeksiyon hastalıklarında olduğu gibi HIV/AIDS hastalığı önlenebilir bir hastalıktır. Korunma önlemleri tedaviden çok daha ucuz ve etkilidir. Riskli cinsel davranışları azaltmak için; cinsel eğitim ve HIV/AIDS programlarının düzenlenmesi, cinsel temas sırasında kondom kullanımı , ayrıca infekte olmayan partnerle monogomik ilişki bulaşı önlemek adına oldukça önemlidir.

HIV/AIDS hastalığı sadece bir sağlık problem değil, aynı zamanda tüm toplumu, her bireyi ilgilendiren sosyal bir problemdir. Bu nedenle hastalık ile ilgili doğru bilgilenmek, bilinçlenmek, nasıl korunulacağını öğrenmek, HIV enfekte hastaları toplumdan dışlamamak gerekmektedir.

Sonuç olarak virüsle savaşmanın en etkili yolu, ondan korunmaktır. TEDBİRSİZSİNİZ.

Yrd. Doç. Dr. Seyit Ali BÜYÜKTUNA

TÜM HABER ve ETKİNLİKLER
  Tasarım ve Kodlama:C.Ü.Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi Bilgi İşlem